Investitsiyaviy nizolarni hal etish bo‘yicha xalqaro markaz (ICSID) arbitraj tribunali turkiyalik tadbirkor Mehmet Zeki Obuz va uning sheriklari tomonidan O‘zbekiston hukumatiga nisbatan bildirilgan barcha da’volarni rad etdi. Besh yildan ortiq davom etgan bahslar 26 oktabr kuni yakunlandi, deb xabar beradi Markaziy Osiyo respublikasi Adliya vazirligi matbuot xizmati.
Mahkama ma’lumotlariga ko‘ra, Turkiya fuqarolari — Mehmet Zeki Obuz, Sevde Yilmaz va Hurie Obuz hamda o‘sha vaqtda tugatilish jarayonida bo‘lgan Obuzlar Gida kompaniyasi 2021 yilning iyunida ICSID’ga murojaat qilgan. Nizo O‘zbekistonda faoliyat yuritgan oziq-ovqat sanoati korxonasi bilan bog‘liq bo‘lgan.
Tadbirkorlar Anqara va Toshkent o‘rtasida 1992 yilda imzolangan investitsiyalarni o‘zaro rag‘batlantirish va himoya qilish to‘g‘risidagi ikki tomonlama bitimga tayangan. Biroq Adliya vazirligi xorijlik biznesmenlar aynan nimadan norozi bo‘lgani va O‘zbekiston hukumatidan qancha miqdorda tovon puli talab qilganiga oydinlik kiritmagan.
Mazkur ishni ko‘rib chiqish uchun 2022 yilning fevralida arbitraj tribunali komissiyasi tuzilgani ma’lum. Mohiyatan tinglovlar 2024 yil yozida Vashingtonda bo‘lib o‘tgan. O‘zbekiston nomidan Adliya vazirligi xodimlari Curtis, Mallet-Prevost, Colt & Mosle yuridik firmasi bilan birgalikda ishtirok etdi. Darvoqe, o‘tgan yilning noyabr oyida ushbu advokatlik idorasi Toshkentda o‘z ofisini ochgan edi.
Yakunda ICSID O‘zbekiston foydasiga qaror chiqarib, da’vogarlarning barcha talablarini rad etdi. Respublika Adliya vazirligi ta’kidlashicha, tribunal qarori nizoning barcha tomonlari uchun qat’iy va yakuniy hisoblanadi.
Qo‘shimcha qilinishicha, o‘zbek ommaviy axborot vositalari xabarlariga ko‘ra, 2007 yilda Mehmet Zeki Obuz bojxona boji, soliqlar, aksiz yig‘imini to‘lashdan bo‘yin tovlash hamda budjet mablag‘larini o‘zlashtirishda ayblanib, sud tomonidan 16 yilga ozodlikdan mahrum etilgan edi. O‘shanda turk biznesmeni Toshkentga 1995 yilda kelgani ma’lum qilingan. U «Sundus» qo‘shma korxonasiga asos solib, keyinchalik uning bosh direktoriga aylangan.
Bu bunday turdagi yagona ish emas. O‘tgan yilning aprelida Investitsiyaviy nizolarni hal etish bo‘yicha xalqaro markaz (ICSID) arbitraj tribunali Turkiyaning Bursel to‘qimachilik kompaniyasining O‘zbekistonga qarshi 700 million dollarlik da’vosini ham rad etgandi.
