Aleksandra Alyoxova. Facebook’dan olingan surat
Olmaota shahar sudining apellatsiya hayʼati shaxsiy maʼlumotlarni tarqatganlikda ayblangan jurnalist Aleksandra Alyoxovaning ozodlikdan mahrum etish muddatini uch yildan ikki yilga qisqartirdi, deb xabar bermoqda «Vremya» gazetasi.
Majlis 12-noyabr kuni boʻlib oʻtdi. Jarayonning oʻzi yopiq tartibda oʻtkazilib, jurnalistlar faqat qaror eʼlon qilinishiga kiritildi.
Sud birinchi instansiya hukmini oʻzgartirib, jazoni ijro etishni 2031-yilgacha — jurnalistning kenja farzandi 14 yoshga toʻlgunga qadar kechiktirgan holda ikki yillik ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinladi. Bundan oldin Alyoxova uch yilga ozodlikdan mahrum etilgan edi (bu jazo ham besh yilga kechiktirilgandi).
Bundan tashqari, apellatsiya hayʼati jurnalistik faoliyat bilan shugʻullanish boʻyicha uch yillik taqiqni bekor qildi.
Sudya jurnalistika Alyoxovaning kasbi va daromad manbai ekani, shu bois birinchi instansiya sudi uni ishlash imkoniyatidan mahrum etmasligi kerakligini tushuntirdi.
Jurnalistning advokati Gulnor Suleymenova kechiktirish muddati tugagach, himoya tomoni jazoni yengilrogʻi bilan almashtirishni soʻrab iltimosnoma kiritishi mumkinligini aytdi. Uning soʻzlariga koʻra, sud bunday masalani koʻrib chiqishda mahkumaning xulq-atvori va boshqa tavsiflarini inobatga oladi. Advokat, shuningdek, Alyoxova hukm ustidan kassatsiya sudiga shikoyat qilish niyatida ekanini va himoya tomoni ishni qayta koʻrib chiqish uchun asoslar koʻrayotganini tasdiqladi.
Alyoxovaga nisbatan jinoiy ish 2022–2024-yillarda Olmaotadagi «Kenjexan» bozori ijarachilari va egalari oʻrtasidagi nizo haqidagi turkum materiallardan soʻng qoʻzgʻatilgan edi. Materiallarda ijarachilar manfaatlarini himoya qilgan faollardan biri muqaddam sudlangani va politsiya hisobida turgani qayd etilgan. Faolning arizasidan soʻng tergov ushbu maʼlumotlarning eʼlon qilinishini shaxsiy maʼlumotlarni noqonuniy tarqatish sifatida tasnifladi.
Jurnalistning himoyachilari barcha maʼlumotlar ommaviy sud maʼlumotlar bazalaridan olingani va ochiq holatda boʻlganini taʼkidladi.
«Adil soz» xalqaro soʻz erkinligini himoya qilish jamgʻarmasi ushbu jinoiy ishni sharhlar ekan, javobgarlikka tortishni tanlab yondashilgan deb bilishini bildirgan edi. Tashkilot xizmat maʼlumoti sizdirilishiga yoʻl qoʻygan politsiya xodimi hamda ushbu maʼlumotlarni birinchi boʻlib eʼlon qilgan Telegram-kanal egasi jinoiy javobgarlikka tortilmaganiga eʼtibor qaratgandi. Bunda, deya qayd etgan jamgʻarma, eʼlon qilinish vaqtiga kelib ochiq manbalarda mavjud boʻlgan maʼlumotlardan foydalangan jurnalist ogʻir jinoyat sodir etishda ayblandi.
2026-yil mart oyida Alyoxova tergov harakatlari uchun politsiyaga chaqirildi, may oyida esa ish sudga oshirildi. Jurnalistga nisbatan hukm 3-avgust kuni chiqarilgan edi.
Uch kun oʻtib prokuraturaning oʻzi jazoni yengillashtirishni soʻrab apellatsiya iltimosnomasi kiritgan. Nazorat organi bir qator yengillashtiruvchi holatlarni koʻrsatgan: Alyoxova muqaddam sudlanmagan, yashash joyidan ijobiy tavsiflangan va voyaga yetmagan bolalarni tarbiyalamoqda. Ish boʻyicha ogʻirlashtiruvchi holatlar aniqlanmagan.
Aleksandra Alyoxova — olmaotalik jurnalist va toʻrt farzandning onasi. U muqaddam bir qancha respublika nashrlarida ishlagan. Uning ishi Qozogʻistonda soʻnggi yillarda jurnalistlarni jinoiy va maʼmuriy taʼqib qilish silsilasiga tushadi. Xususan, 2024-yil fevralida chimkentlik jurnalist Marina Nizovkina Instagram’dagi postlari uchun 1,4 ming dollar miqdorida jarimaga tortilgan edi. Sud uni shahar Politsiya departamenti boshligʻining birinchi oʻrinbosari Yermaxan Abdramanovga tuhmat qilishda aybdor deb topgan.
Oʻtgan yozda Olmaotaning Olmali tuman sudi yolgʻon axborot tarqatish ishi boʻyicha KazTAG axborot agentligi bosh direktori Aset Matayev va bosh muharrir Amir Kasenovga nisbatan hukm chiqardi. Ularga ozodlikni cheklash jazosi tayinlandi va jurnalistik faoliyat bilan shugʻullanish taqiqlandi.
Joriy yilning eng shov-shuvli tergovlaridan biri Qozogʻistonning Orda.kz nashri hammuassisi Gulnora Bajkenovaning ishi boʻldi — u ishonib topshirilgan mulkni oʻzlashtirish, noqonuniy tadbirkorlik va bila turib yolgʻon maʼlumot tarqatishda aybdor deb topilib, sakkiz yil muddatga koloniyaga hukm qilindi.
