O‘zbekiston va Pokiston hukumatlari ikki tomonlama savdo uchun Xitoy hududi orqali o‘tuvchi transport yo‘nalishidan foydalanishga kelishib oldi. Ushbu yo‘l Afg‘oniston orqali tranzitga muqobil bo‘lishi kutilmoqda. Afg‘oniston orqali o‘tish Kobul va Islomobod o‘rtasidagi qurolli mojaro sababli murakkablashgan. Bu haqda UzDaily.uz nashri Pakistan Today manbalariga tayanib xabar berdi.
Tegishli hujjatlar O‘zbekiston Bosh vazir o‘rinbosarining Pokistonga tashrifi doirasida rasmiylashtiriladi. Xususan, tomonlar davlatlar o‘rtasidagi tranzit savdosi to‘g‘risidagi kelishuvga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqidagi protokolni imzolaydi. Unga ko‘ra, Xitoy orqali o‘tuvchi yo‘nalish ruxsat etilgan transport koridorlari ro‘yxatiga kiritiladi.
Yangi sxemaga ko‘ra, yuklar Xitoy bilan chegarada joylashgan Pokistonning logistika markazi — Sost quruq porti orqali Xitoyning g‘arbiy qismiga, u yerdan esa Markaziy Osiyo davlatlariga yetkazib beriladi. O‘zbekiston esa Pokistonning dengiz portlaridan foydalanish imkoniyatini saqlab qoladi.
Yuk tashish uchun yangi yo‘nalishni joriy etish haqidagi qaror, avvalo, hamkorlarning tovarlarni yetkazib berish yo‘lida xavfsizlikni ta’minlashga bo‘lgan intilishi bilan bog‘liq. Gap shundaki, yaqin vaqtlarga qadar eng qisqa va shuning uchun iqtisodiy jihatdan eng maqbul yo‘nalish Afg‘oniston orqali o‘tuvchi marshrut hisoblangan. Shuningdek, aynan shu yo‘l O‘zbekiston — Afg‘oniston — Pokiston temir yo‘li loyihasi uchun asos sifatida ko‘rilgan edi.
Biroq, Kobul va Islomobod o‘rtasidagi munosabatlar keskinlashganidan so‘ng vaziyat o‘zgardi. Jumladan, o‘tgan yil oktyabr oyida Torham va Chaman chegara o‘tish punktlari yopildi, natijada transport koridori deyarli ishlamay qoldi.
Muqobil variant sifatida savdo hamkorlari Eron yo‘nalishini rivojlantirishni boshladilar. Biroq bu mamlakatdagi vaziyat ham Eron Islom Respublikasi va AQSH o‘rtasidagi cho‘zilib ketgan mojaro sababli yomonlashdi. Shuning uchun hozir Xitoy orqali o‘tuvchi yo‘lning ahamiyati keskin oshdi.
Nashr ta’kidlashicha, aynan ushbu yo‘nalish, masofasi uzunroq va ehtimoliy logistika xarajatlari yuqoriroq bo‘lishiga qaramay, O‘zbekiston va Pokiston tomonidan strategik muqobil variant sifatida ko‘rilmoqda. Bu yo‘l tranzit tashuvlarini diversifikatsiya qilish va yagona yo‘nalishga qaramlikni kamaytirish imkonini beradi.
Pakistan Today nashri qo‘shimcha qilishicha, 2025 yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston va Pokiston o‘rtasidagi tovar aylanmasi qariyb 446 million dollarga yetgan. Markaziy Osiyo respublikasiga eksport hajmi 121 million dollarni tashkil etgan bo‘lsa, qarama-qarshi yo‘nalishda 325 million dollarlik yuklar tashilgan.
O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev o‘z mamlakati orqali tranzit yo‘nalishlarini rivojlantirish zarurligini bir necha bor ta’kidlagan. Uning so‘zlariga ko‘ra, Transafg‘on temir yo‘li qurilganidan so‘ng respublika Tinch okeanidan Yevropagacha bo‘lgan eng qisqa quruqlik koridorining asosiy bo‘g‘iniga aylanadi. Shu bilan birga, Pokiston portlari orqali Hind okeani va Janubiy Osiyo bozorlariga chiqish uchun yangi imkoniyatlar ochiladi.
