turkmen.news sayti fotosurati
Turkmaniston Mudofaa vazirligi tasarrufidagi Harbiy va Harbiy-dengiz institutlarida birinchi kurs talabalarini qabul qilishda jiddiy yetishmovchilik yuzaga keldi. Oliy ta’lim muassasalari bepul ta’lim va munosib stipendiyalar taklif qilinganiga qaramay, rejalashtirilgan abituriyentlar sonining atigi uchdan bir qismini jalb qila olgan. Masalan, flotda o‘z hayotini bog‘lash istagida bo‘lganlar 100 ta o‘ringa atigi 30 nafarni tashkil etgan, deb xabar beradi Turkmen.news respublika qurolli kuchlaridagi manbalariga tayanib.
Manbalarning so‘zlariga ko‘ra, o‘quv yili arafasida mudofaa idorasi abituriyentlarni jalb qilish bo‘yicha keng ko‘lamli kampaniya boshlagan. Ofitserlar harbiy qismlarga borib, xizmat muddati tugash arafasida turgan askarlarni ixtisoslashtirilgan oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga kirishga targ‘ib qilgan. Shuningdek, ular harbiy ixtisoslashtirilgan maktablar bitiruvchilarini ham ko‘ndirishga harakat qilishgan. Biroq yakunda qabul kvotasi atigi 30 foizga bajarilgan. Shu sababli hech qanday tanlov o‘tkazilmagan: hujjat topshirganlarning barchasi, pora bermasdan ham, o‘qishga qabul qilingan.
Bu holat Mudofaa vazirligi tasarrufidagi institutlar mamlakatda ta’lim to‘liq bepul bo‘lgan kam sonli oliy ta’lim muassasalaridan biri ekaniga qaramay yuz bergan. Bundan tashqari, talabalarga 1000 manat miqdorida stipendiya ajratiladi. Bu rasmiy kurs bo‘yicha 286 dollar, qora bozor kursi bo‘yicha esa 55 dollarga teng.
Qurolli kuchlar vakillarining qo‘shimcha qilishicha, hatto odatiy yig‘imlar, dekan va boshqa o‘qituvchilarga sovg‘alar, oliy ta’lim muassasasiga mobil telefon olib kirganlik uchun jarimalarni hisobga olganda ham, harbiy institutlarda o‘qish fuqarolik oliy ta’lim muassasalarida o‘qishdan ko‘ra manfaatliroq bo‘lib chiqadi.
Biroq turkmanistonliklar ushbu institutlarga intilishmayapti, chunki ularning diplomlari yoshlarga hech qanday istiqbol ochib bermaydi. Ofitserlar va starshinalarning maoshi oilani ta’minlash uchun yetarli emas, ijtimoiy paket ham qoniqarli darajada emas. Bundan tashqari, 2024 yilda Mudofaa vaziri Begench Gundogdiyev ijtimoiy paketning asosiy «imtiyozi» — xizmat uy-joyini harbiy xizmatchining xususiy mulkiga o‘tkazish tartibini bekor qildi.
Armiyada o‘zlashtirish holatlari avj olgan, askarlar esa ko‘pincha qo‘shimcha ishlarda ishchi kuchi sifatida foydalaniladi. Bundan tashqari, mudofaa idorasi rahbari yana bir norozi kayfiyat uyg‘otgan qaror qabul qilib, iste’fodagi harbiy xizmatchilarning xorijga chiqishini taqiqladi. Bunda ushbu ofitserlar davlat sirlariga ega bo‘lgan-bo‘lmaganidan qat’i nazar, cheklov qo‘llaniladi.
Yana bir salbiy jihat — harbiy oliy ta’lim muassasasiga o‘qishga kirish armiyada xizmat qilishni kechiktirish huquqini bermaydi. Ta’lim sifatini ham yuqori malakali deb bo‘lmaydi: ko‘pincha o‘qituvchilarga pora berish orqali yuqori baholarni olish mumkin.
Biroq, yoshlarni Harbiy yoki Harbiy-dengiz institutlariga o‘qishga kirish g‘oyasidan qaytaruvchi asosiy omil — Turkmaniston armiyasining salbiy imijidir.
Yuqoridagilarni xulosa qilar ekan, Turkmen.news manbalari kelasi yili Mudofaa vazirligi o‘z oliy ta’lim muassasalariga kursantlarning hatto uchdan bir qismini ham to‘play olmasligini taxmin qiladi.
