Rossiya Afg‘onistonga qo‘shma savdo-sotiqni rivojlantirish va qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta ishlash maqsadida chegaradagi Xayraton portida maxsus iqtisodiy zona (MIZ) tashkil etishni taklif qildi. Bu haqda Afghan Islamic Press (AIP) xabar berdi.
Tashabbusni Rossiyaning Kobuldagi elchisi Dmitriy Jirnov 27 avgust kuni Afg‘oniston Davlat korxonalari bosh direksiyasi rahbari Ahmad Jan Bilol bilan uchrashuvda ilgari surdi. Rossiyalik diplomat muzokaralarni tashkil etgani uchun Afg‘oniston tomoniga minnatdorlik bildirib, Xayratonda MIZ tashkil etish bo‘yicha aniq taklifni taqdim etdi.
Elchining ta’kidlashicha, zona qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini saqlash, qayta ishlash va qadoqlash, shuningdek, boshqa iqtisodiy faoliyat turlarini amalga oshirish uchun zarur infratuzilmani taqdim etishi mumkin.
Bilol Afg‘oniston Rossiya bilan turli iqtisodiy sohalardagi hamkorlikni ijobiy baholashini va qo‘shma loyihalarni yanada rivojlantirishga tayyor ekanini bildirdi. U o‘z idorasi xalqaro bozorlarga yangi va quritilgan mevalar eksportini oshirish maqsadida tegishli davlat korxonalarining faoliyatini mustahkamlash va kengaytirish ustida faol ish olib borayotganini ta’kidladi.
Afg‘oniston tomoni ham qator tashabbuslarni ilgari surdi. Bilol Afg‘onistonda «KamAZ» avtomobillarini ta’mirlash ustaxonasini tashkil etishda ko‘mak so‘radi, shuningdek, Rossiyadan neft mahsulotlarini import qilishga qiziqish bildirdi.
Jirnov Bilolni mazkur masalalar bo‘yicha Rossiya tomoni har tomonlama ko‘mak ko‘rsatishiga ishontirdi. Uchrashuv ishtirokchilari zonani tashkil etishning huquqiy va texnik jihatlarini ishlab chiqish uchun ekspertlar darajasidagi maslahatlashuvlarni davom ettirishga kelishib oldi. Loyihani amalga oshirishning aniq muddatlari va investitsiyalar hajmi haqida ma’lum qilinmadi. Keyingi jarayon port infratuzilmasidan foydalanish shartlarini kelishishga bog‘liq bo‘ladi. Hozirda port infratuzilmasi Afg‘oniston bojxona xizmati va xususiy logistika operatorlari nazoratida.
Rossiyaning ushbu taklifi Afg‘oniston hukumatining Xayratonga mintaqaviy investitsiyalarni jalb qilish bo‘yicha sa’y-harakatlari fonida yangradi. Avvalroq, 2026 yil may oyi boshida Qoraqalpog‘istondan (O‘zbekiston tarkibidagi suveren respublika) kelgan delegatsiya bilan uchrashuvda Afg‘oniston Sanoat va savdo vaziri vazifasini bajaruvchi Nuruldin Aziziy Xayraton porti yaqinidagi Torraxi hududida MIZ tashkil etish uchun 1000 jerib (qariyb 200 gektar) yer ajratilganini ma’lum qilgan edi. Aziziyning so‘zlariga ko‘ra, Afg‘onistondagi investitsiya muhiti o‘zbekistonlik tadbirkorlar uchun «qulay» hisoblanadi. Qoraqalpog‘iston vakillari bilan uchrashuvda ikki tomonlama savdoni kengaytirish, Afg‘oniston paxtasi, ko‘mir va mevalarini eksport qilish, shuningdek, oziq-ovqat va farmatsevtika sanoatidagi hamkorlik masalalari muhokama qilingan.
Valyuta tanqisligi va bank orqali pul o‘tkazmalariga qo‘yilgan cheklovlarga duch kelayotgan Afg‘oniston MIZni investitsiyalarni jalb qilish va yangi ish o‘rinlari yaratish vositasi sifatida ko‘rmoqda. Rossiya esa bunday loyihalar orqali mintaqadagi iqtisodiy mavqeini mustahkamlash va Afg‘onistonning tranzit salohiyatidan foydalangan holda Janubiy Osiyo bozorlariga chiqishni maqsad qilmoqda.
