Xalqaro Climate Change Performance Index — 2027 (CCPI) iqlim reytingining yangilangan talqinida O‘zbekiston o‘tgan yili e’lon qilingan ro‘yxatga nisbatan birdaniga o‘nta pog‘ona yuqorilab, 43-o‘rinni egalladi. Bu mamlakat mazkur reytingga kiritilganidan beri qayd etilgan eng yaxshi natijadir, deya xabar beradi Markaziy Osiyo respublikasi Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi matbuot xizmati.
Idora vakillari O‘zbekiston iqlim reytingida ilk bor 2024 yilda paydo bo‘lganini, o‘shanda unga 48-o‘rin berilganini eslatadi. So‘ngra mamlakat 54-o‘ringa tushib ketgan, 2026 yilda esa bir pog‘ona yuqorilagan. Endi esa CCPI loyihasida ishtirok etish tarixidagi eng yuqori ko‘rsatkichga erishdi.
Tahlilchilar respublikada atrof-muhitni muhofaza qilish va «yashil» energetika sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarni e’tirof etdilar. Xususan, yangilangan milliy miqyosda belgilanadigan hissa doirasida O‘zbekiston o‘zining iqlim bo‘yicha majburiyatlarini oshirib, 2035 yilga borib yalpi ichki mahsulot birligiga to‘g‘ri keladigan issiqxona gazlari tashlanmalarini 2010 yildagi darajaga nisbatan 50 foizga kamaytirish maqsadini belgilagani alohida qayd etildi.
Shu bilan birga, mamlakatda qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish jadal sur’atlarda rivojlanmoqda, quyosh va shamol elektr stansiyalarini qurish bo‘yicha yirik investitsiya loyihalari hayotga tatbiq etilmoqda, energiya tejovchi texnologiyalar faol joriy qilinmoqda. Hukumat, shuningdek, issiqxona gazlari tashlanmalarini monitoring qilish, hisobotini yuritish va verifikatsiyalash tizimiga ham katta e’tibor qaratmoqda.
Shunga qaramay, ekspertlar kamchiliklarni ham ko‘rsatib o‘tdilar. Masalan, elektr tarmoqlari va energiya saqlash tizimlarining rivojlanishi yangi quvvatlarni ishga tushirish sur’atlaridan ortda qolmoqda. Bundan tashqari, O‘zbekistonning tabiiy gazga bo‘lgan qaramligi saqlanib qolayotgani hamda qazilma yoqilg‘ilardan foydalanishni qisqartirish bo‘yicha uzoq muddatli reja mavjud emasligi asosiy muammolar qatorida qayd etilgan. Reyting tuzuvchilari yana bir kamchilikni ko‘rsatdilar: iqtisodiyotning yuqori energiya sig‘imi va ayrim iqlim strategiyalarining yetarli darajada amalga oshirilmasligi.
CCPI global issiqxona gazi tashlanmalarining 90 foizdan ortig‘i to‘g‘ri keladigan mamlakatlarni qamrab oladi. Tadqiqotning barcha ishtirokchilari iqlim kun tartibini amalga oshirish hajmi va samaradorligiga ko‘ra bir nechta guruhga ajratilgan: «juda yuqori»dan (very high) «juda past»gacha (very low).
Ro‘yxatning 43-pog‘onasida turgan O‘zbekiston oxirgidan oldingi — «past» (low) toifasiga kiradi. Reytingda Markaziy Osiyodan yana bir davlat — Qozog‘iston ham ishtirok etmoqda. Ushbu respublika mumkin bo‘lgan 68 ta o‘rindan 63-pog‘onani egallab, autsayderlar qatoridan joy oldi. Undan quyida faqat BAA, Saudiya Arabistoni, Rossiya, AQSH va Eron joylashgan. Shuningdek, iqlim siyosati samaradorligi «juda past» baholangan guruhda Avstraliya, Kanada, Xitoy, Yaponiya va Janubiy Koreya kabi davlatlar ham qayd etilgan.
Shuni ta’kidlash joiz, reytingning dastlabki uchta o‘rni bo‘sh qolgan — hech kimga «juda yuqori» baho berilmagan. Shu sababli «yuqori» (high) toifasida rasman 4-dan 8-o‘ringacha joylashgan shartli yetakchilar beshligi quyidagicha ko‘rinishga ega: Daniya, Litva, Lyuksemburg, Buyuk Britaniya va Marokash.
ℹ️ Climate Change Performance Index — mamlakatlarning iqlim o‘zgarishiga qarshi kurash borasidagi sa’y-harakatlarini mustaqil baholashning xalqaro vositasidir. Mazkur reyting har yili Germanwatch va NewClimate Institute tashkilotlari tomonidan hamkorlari ko‘magida tuziladi.
Ishtirokchilar to‘rtta asosiy mezon bo‘yicha baholanadi: issiqxona gazlari tashlanmalari, qayta tiklanuvchi energetikaning rivojlanishi, energiya iste’moli va davlatning iqlim siyosati.



