Joriy yilning 1 aprelidan boshlab O‘zbekistondagi yangi farmatsevtika ishlab chiqarish korxonalari, shuningdek, dorivor o‘simliklarni yetishtiruvchi va qayta ishlovchi korxonalar yer solig‘i, shuningdek, daromad va mulk solig‘idan ozod qilinadi. Ushbu imtiyozlar loyiha boshlanganidan boshlab uch yil davomida amal qiladi. Bu haqda prezident Shavkat Mirziyoyev mazkur sohani rivojlantirish bo‘yicha yig‘ilishda ma'lum qildi qildi, deb xabar beradi davlat rahbari matbuo xizmati.
Shuningdek, biologik faol qo‘shimchalar va kosmetika vositalari ishlab chiqaruvchilar uchun xomashyo, uskuna va butlovchi qismlar importi bojlardan ozod qilinadi. Farmatsevtika korxonalariga o‘zining liniyasida biologik faol qo‘shimchalar ishlab chiqarishga ruxsat beriladi.
Endilikda har yili 1 iyulga qadar mahalliylashtirish maqsadga muvofiq bo‘lgan dori vositalari va tibbiy buyumlar ro‘yxati tadbirkorlarga e'lon qilib boriladi. Ushbu ro‘yxatdagi mahsulotlarni ishlab chiqarish bo‘yicha loyihalar uchun tadbirkorlarga xorijiy valyutada 7 foizli kreditlar ajratiladi.
Shuningdek, mavjud mahsulotlar bo‘yicha mahalliylashtirishni chuqurlashtirishni rejalashtirgan korxonalarga Sanoat kooperatsiyasi jamg‘armasidan 10 yilgacha muddatga xorijiy valyutada 6 foizli, milliy valyutada esa 12 foizli kreditlar taqdim etiladi.
Mamlakatda xorijiy kompaniyalar tomonidan dori vositalari ishlab chiqarishni kengaytirish doirasida mahalliy biznes tomonidan xorijiy brendlardan foydalanganlik uchun to‘lanadigan royalti solig‘ini 20% dan 5% gacha kamaytirishga qaror qilindi. Shu bilan birga, kompaniyalarga texnologiyalarni uzatish xarajatlarining yarmi qoplanadi.
Yig‘ilishda ta'kidlanishicha, O‘zbekiston eksporti 220 million dollarga yetgan, ammo bu summaning atigi 14 million dollari farmatsevtika mahsulotlariga to‘g‘ri keladi. Ushbu vaziyatni hisobga olgan holda, kompaniyalar o‘z faoliyatini Euro GMP standartlariga moslashtirishlari zarur. 2026 yil 1 iyundan boshlab ushbu sertifikatni olish xarajatlarining 50 foizi davlat tomonidan qoplanadi.
O‘zbekiston kompaniyalarining davlat xaridlari tartib-qoidalarida faqat mahalliylashtirish darajasi kamida 30% bo‘lgan holda ishtirok etish talabi ham bekor qilinadi. Ushbu yangi qoida 1 sentabrdan kuchga kiradi.
Yig‘ilishda sohada ilm-fan va ishlab chiqarish o‘rtasidagi uzilishni bartaraf etish masalasiga alohida e'tibor qaratildi. Xususan, Tashkent Pharma Park hududida Milliy biofarmatsevtika ilmiy-tadqiqot instituti tashkil etiladi. Bu ilmiy tadqiqotlarni bevosita ishlab chiqarish bilan integratsiya qilish imkonini beradi. Yangi dori vositalarini ishlab chiqarishga jalb qilingan olimlar ishtirokidagi loyihalar uchun korxonalarning 100 ming dollargacha xarajatlari qoplab beriladi. Mahalliy olimlar yaratgan yangi preparatlarni ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘ygan korxonalarga esa ularni ro‘yxatdan o‘tkazish va klinik sinovlar uchun 100 million so‘mgacha (8200 dollar) subsidiya ajratiladi.
Respublikada 136 gektar maydonda 5 ta farmatsevtika sanoat zonasi tashkil etilgan bo‘lib, ular uchun barcha zarur infratuzilma yaratilgan. Biroq ayrim hududlarda ushbu imkoniyatlardan samarali foydalanilmayotgani qayd etildi. Jumladan, 25 gektar maydonni egallagan Jizzax farmatsevtika zonasida o‘tgan yili bir so‘mlik ham mahsulot ishlab chiqarilmagan. Bo‘stonliq tumanidagi 14 gektar yer maydoni esa 2017 yildan beri bo‘sh turibdi. Shuningdek, o‘tgan yili Jizzax va Samarqand viloyatlarida birorta ham farmatsevtika loyihasi ishga tushirilmagani, Buxoro va Xorazmda esa investitsiya loyihalari juda kamligi tanqid qilindi. Tegishli idoralarga mazkur kamchiliklarni bartaraf yetish bo‘yicha ko‘rsatma berildi.
Yig‘ilishda sohadagi yutuqlar ham qayd etildi. So‘nggi to‘qqiz yil ichida farmatsevtika sanoatiga 1,8 milliard dollar sarmoya kiritildi va 140 ta ishlab chiqarish quvvati ishga tushirildi. Bugungi kunda 300 ta kompaniya faol, ulardan 58 tasi to‘g‘ridan-to‘g‘ri dori vositalari ishlab chiqaradi.
Farmatsevtika ishlab chiqarish hajmi 7,3 trillion so‘mdan (deyarli 600 million dollar) oshdi. O‘zbekistondan dori-darmonlar 55 ta mamlakatga yeksport qilinadi. Sanoatdagi ish o‘rinlari soni 40 000 taga yetdi.
Umuman olganda, mamlakatdagi farmatsevtika va tibbiy asbob-uskunalar bozori taxminan 2,5 milliard dollarni tashkil etadi.
Shuning uchun, bu yil sohaga kamida 1 milliard dollar investitsiya jalb qilish, 2030 yilga kelib ichki bozorda mahalliy mahsulotlar ulushini 70% ga yetkazish va keyingi besh yil ichida eksportni 1 milliard dollarga yetkazish maqsadlari qo‘yildi.
